Chương 5 — Móng đơn & Móng bè¶

5.1 Các loại móng nông¶

Móng nông phân bố tải công trình trên một diện tích rộng ở gần mặt đất:

Móng đơn (pad) — một cột.
Móng hợp khối — hai hay nhiều cột chung một móng.
Móng băng — liên tục dưới một tường.
Móng bè (raft) — một bản duy nhất dưới toàn bộ công trình, dùng khi tải lớn, nền yếu, hoặc cần giảm lún lệch.

5.2 Chọn kích thước theo sức chịu tải và lún¶

Kích thước móng do yêu cầu khắt khe hơn trong hai yếu tố quyết định:

sức chịu tải — áp lực đáy móng không vượt áp lực chịu tải cho phép (Chương 3); và
lún — lún tính được không vượt biến dạng cho phép (Chương 4).

Với tải lệch tâm, chọn móng sao cho hợp lực nằm trong ⅓ giữa nếu có thể (không có ứng suất kéo ở đáy), và dùng phương pháp diện tích hữu hiệu cho sức chịu tải.

5.3 Độ sâu chôn móng¶

Độ sâu móng được chọn để:

tới tầng chịu lực tốt dưới các lớp đất yếu hoặc hữu cơ ở mặt;
nằm dưới độ sâu đóng băng (trương nở do băng) và dưới vùng thay đổi thể tích theo mùa ở sét trương nở;
đủ lớp phủ và kháng xói, mài mòn và đẩy nổi;
tránh xáo trộn do thi công lân cận.

5.4 Móng bè¶

Móng bè được dùng khi:

móng đơn quá lớn hoặc gây lún lệch quá mức;
đất yếu và biến đổi;
tải nặng và gần nhau;
điều kiện đẩy nổi hoặc thủy tĩnh thuận lợi cho một đáy lớn, cứng.

Móng bè phân bố tải và cân bằng lún, nhưng được phân tích như bài toán tương tác đất–kết cấu, với độ cứng của bè và mô đun của đất đều quan trọng.

5.5 Thi công và kiểm soát chất lượng¶

Chuẩn bị nền — lu đầm kiểm tra (proof-roll), đầm chặt và bảo vệ mặt chịu lực; không để xáo trộn hay làm mềm.
Kiểm soát nước — giữ hố móng khô; nước làm mềm đáy là nguyên nhân phổ biến gây lún.
Lấp và thoát nước — dùng vật liệu lấp thoát nước tốt và thoát nước dương ra xa công trình.
Lớp bê tông bảo vệ — đủ dày để bền trong nền ăn mòn.

5.6 Các điểm then chốt cần ghi nhớ¶

Móng được chọn kích thước theo yêu cầu khắt khe hơn giữa sức chịu tải và lún.
Giữ hợp lực trong ⅓ giữa nếu có thể; dùng diện tích hữu hiệu cho độ lệch tâm.
Đặt độ sâu chôn theo tầng chịu lực, băng giá, đất trương nở và xói.
Móng bè cân bằng lún nhưng là bài toán tương tác đất–kết cấu.
Bảo vệ nền móng — nước thi công và xáo trộn là nguyên nhân phổ biến gây ứng xử kém.