Chương 2 — Khoáng vật¶

Khoáng vật là viên gạch cấu tạo nên đá, và một số ít loại chi phối phần lớn vỏ Quả Đất. Nhận dạng chúng là kỹ năng thực hành đầu tiên của địa chất hiện trường — và là lý do nhật ký hố khoan có thể ghi "granit phong hoá" thay vì "vật liệu xám".

2.1 Khoáng vật được định nghĩa thế nào¶

Khoáng vật có trong tự nhiên, có thành phần hoá học xác định (hoặc trong một khoảng hẹp), và có cấu trúc nguyên tử có trật tự (mạng tinh thể). Các nguyên tử được giữ trong mạng bằng liên kết ion và cộng hoá trị.

2.2 Khoáng vật silicat¶

Silicat chiếm phần lớn đá vỏ Quả Đất. Chúng cấu tạo từ tứ diện silica (SiO₄), kết hợp theo nhiều cách — riêng lẻ, chuỗi, lớp, khung — và chính cách sắp xếp nội tại đó quyết định hành vi của khoáng vật, kể cả cách cát khai và cách phong hoá.

Khung — thạch anh, fenspat. Cứng, bền; thạch anh sống sót qua phong hoá và trở thành thành phần cát của đất.
Lớp — mica, khoáng vật sét, clorit. Cát khai thành tấm và là nhóm khoáng vật yếu, nhạy nước trong đất và đá.
Chuỗi — amphibol, pyroxen.

2.3 Khoáng vật phi silicat¶

Cacbonat (canxit, đôlômit), oxit (hematit, magnetit), sunfua, sunphat (thạch cao) và halit. Canxit và đôlômit cực kỳ quan trọng với móng vì chúng hoà tan, tạo ra các-tơ.

Điểm then chốt cho kỹ sư địa kỹ thuật¶

Thạch anh là kẻ sống sót. Nó chống phong hoá, đó là lý do cát giàu thạch anh và hàm lượng thạch anh dự báo hành vi của đất rời.
Khoáng vật sét sinh ra từ silicat không sống sót. Chúng là sản phẩm phong hoá của fenspat và mica — và là nguồn gốc của phần lớn vấn đề về đất.
Cacbonat hoà tan. Bất kỳ đá nào chứa canxit hay đôlômit đều có thể tạo các-tơ.
Nhận dạng khoáng vật là thứ làm cho bản mô tả hiện trường có ý nghĩa và biện luận được.

Thuật ngữ¶

Tiếng Anh	Tiếng Việt
mineral	khoáng vật
silicate	khoáng vật silicat
quartz	thạch anh
feldspar	fenspat
mica	mica (mi-ca)
clay mineral	khoáng vật sét
carbonate / calcite	khoáng vật cacbonat / canxit
cleavage	cát khai

Tổng hợp Chương 2, Physical Geology – 2^nd Edition, Steven Earle (CC BY 4.0).